Quai bị là một căn bệnh gây ra bởi virus siêu vi cấp tính lây từ người sang người. Nó gây ra sưng đau của tuyến nước bọt, còn được gọi là tuyến mang tai. Các tuyến này ở phía trước và bên dưới mỗi tai, gần đường hàm dưới. Nó cũng có thể liên quan đến hệ thống thần kinh trung ương. 

Quai bị dễ dàng lây lan bởi các giọt nước bọt (ho, hắt xì…) trong không khí từ đường hô hấp trên. Bệnh thường mất từ 2 đến 3 tuần để xuất hiện. Tuy nhiên, kể từ khi có vắc-xin quai bị, các trường hợp mắc quai bị ở Mỹ là không phổ biến. Đối với trẻ em, quai bị có thể truyền nhiễm từ 1 đến 7 ngày trước khi các triệu chứng xuất hiện. Vì nó là virus nên không có cách chữa trị, nhưng có thể điều trị sớm để giảm các triệu chứng, giúp ngăn ngừa các biến chứng nghiêm trọng. Quai bị có thể được ngăn ngừa bằng vắc-xin MMR.

Bệnh quai bị có dấu hiệu bùng phát gần đây, đặc biệt là tại các trường đại học. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) cho biết tình hình vào năm 2019, 18 tiểu bang đã báo cáo các trường hợp mắc quai bị. Dấu hiệu kinh điển của quai bị là má phồng và hàm sưng, triệu chứng được kích hoạt bởi tuyến nước bọt mềm.

Ở trẻ em, bệnh nói chung là bệnh nhẹ nhưng ở người lớn, nó có thể dẫn đến các biến chứng nặng. Và trong khi nhiều người được tiêm phòng quai bị, họ vẫn có thể bị bệnh. Dưới đây là những điểm chính bạn nên biết về căn bệnh này.

>>> Xem thêm: Bệnh quai bị và 28 câu hỏi cần được giải đáp

1. Vắc-xin không có tác dụng với tất cả mọi người 

Các nghiên cứu cho thấy rằng chủng vắc-xin này mang lại sự bảo vệ tốt nhất cho 95% tất cả mọi người, còn lại khoảng 5% người dễ bị tổn thương. Đó là lý do tại sao khi chủng ngừa cần tiêm đến hai liều. Liều đầu tiên nên được tiêm khi còn nhỏ lúc 12 đến 15 tháng tuổi, và một lần nữa ở 4 đến 6 tuổi.

Nhưng ngay cả khi đã tiêm ngừa đầy đủ với hai liều tiêu chuẩn, một số bệnh nhân có thể không tạo ra được chất lượng hoặc số lượng kháng thể cần thiết để miễn dịch khỏi bệnh quai bị suốt đời.

2. Bạn có thể không biết mình mắc bệnh quai bị

Mọi người thường trải qua các triệu chứng không đặc hiệu lúc đầu như: đau cơ, nhức đầu và sốt nhẹ. Sau đó, trong khoảng một hoặc hai ngày, họ sẽ bắt đầu nhận thấy sự sưng tấy của tuyến mang tai ở tuyến má.

Thông thường, cả hai má đều bị ảnh hưởng, mặc dù một bên thường phồng lên lớn hơn bên còn lại. Bệnh nhân cũng có thể bị đau, khó nuốt, chán ăn và cảm giác không khỏe. Nhưng khoảng 30% bệnh nhân không phát triển bất kỳ triệu chứng nào, đó là một phần lý do khiến virus có thể lây lan rất nhanh, vì những người này vô tình lây nhiễm cho người khác.

3. Nguy cơ rất dễ lây nhiễm

Virus quai bị lây lan qua nước bọt trong không khí, vì vậy bạn có thể nhiễm bệnh từ việc ho, hắt hơi hoặc chỉ nói chuyện với người bị nhiễm bệnh. Để bảo vệ bản thân, tốt nhất là tránh dùng chung các vật dụng như cốc hoặc dụng cụ và rửa tay thường xuyên với dung dịch sát khuẩn.

4. Quai bị có thể biến chứng khá nghiêm trọng

Mặc dù hầu hết mọi người đều khỏi bệnh quai bị trong vòng vài tuần, nhưng bệnh có thể trở nên tồi tệ hơn. Các biến chứng có thể bao gồm mất thính lực, viêm tinh hoàn (viêm lan), viêm buồng trứng (viêm buồng trứng) Viêm màng não và tủy sống.

Có đến 50% đến 60% số người nhiễm bệnh có sự gia tăng cao các tế bào bạch cầu trong dịch não tủy, đôi khi có thể dẫn đến một người nào đó biểu hiện các triệu chứng của viêm màng não. Trong một số ít trường hợp, bệnh nhân cũng có thể bị co giật hoặc tê liệt.

Mặc dù không có cách điều trị căn bệnh này, bác sĩ chăm sóc chính của bạn có thể điều trị các triệu chứng của bạn và theo dõi các biến chứng. Bác sĩ của bạn có thể kê toa Acetaminophen – một loại thuốc chống viêm không steroid để giảm sốt hoặc đau do tuyến nước bọt bị sưng. Chườm ấm hoặc lạnh cũng có thể giúp giảm bớt sự khó chịu. Và nếu bệnh nhân bị viêm màng não hoặc nôn mửa liên tục cần nhập viện ngay để được điều trị.

5. Nguyên nhân gây ra quai bị?

Quai bị được gây ra bởi một loại virus có tên là paramyxovirus. Nó lây từ người này sang người khác (bao gồm cả người lớn, trẻ nhỏ) thông qua tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết từ mũi và cổ họng. Các giọt bị nhiễm trong không khí từ hắt hơi hoặc trò chuyện gần gũi có thể được hít vào và có thể gây nhiễm trùng.

Khi bạn bị quai bị, virus di chuyển từ đường hô hấp (mũi, miệng và cổ họng) vào tuyến mang tai của bạn. Chính tại đây, nó bắt đầu sinh sản và điều này khiến các tuyến bị sưng lên.

Nó có thể lây lan sang các bộ phận khác của cơ thể như não và tuyến tụy. Nó cũng có thể lây lan đến tinh hoàn ở bé trai và nam giới và buồng trứng ở bé gái và phụ nữ. Người bị truyền nhiễm (nhất là trẻ em) sẽ bắt đầu ủ bệnh từ 1 đến 7 ngày trước khi các triệu chứng xảy ra, và vẫn tiếp tục truyền nhiễm trong 5 đến 9 ngày sau đó.

6. Quai bị là bệnh phổ biến?

Quai bị đặc biệt hiếm gặp ở trẻ em dưới 3 tuổi và ở người lớn trên 40 tuổi. Tuy nhiên, bệnh lại phổ biến nhất vào cuối mùa đông và mùa xuân. Nhờ vắc-xin được phát triển để ngăn ngừa quai bị, các trường hợp tương đối hiếm ở Hoa Kỳ.

Tuy nhiên, theo Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh, năm 2009 chứng kiến đợt bùng phát quai bị lớn nhất ở Mỹ kể từ năm 2006, với 179 trường hợp được xác nhận hoặc có thể xảy ra được báo cáo ở nhiều địa điểm và thêm 15 trường hợp được báo cáo ở Canada.

7. Các dấu hiệu cho thấy triệu chứng của quai bị là gì?

Các triệu chứng của quai bị có thể khác nhau đối với mỗi đứa trẻ bị ảnh hưởng. Có thể mất từ 16 đến 18 ngày để phát triển các dấu hiệu quai bị sau khi tiếp xúc với bệnh. Các triệu chứng phổ biến nhất bao gồm:

Dấu hiệu trong giai đoạn đầu của bệnh

  • Sốt
  • Đau đầu
  • Thèm ăn
  • Cảm thấy không khỏe

Trong vòng 24 giờ của các triệu chứng trên

  • Đau tai hoặc đau mặt
  • Đau hơn khi nhai
  • Đau đớn hơn khi ăn những thực phẩm gây tăng sản xuất nước bọt, chẳng hạn như thực phẩm chua

Trong 24 giờ tiếp theo

  • Sưng một trong những tuyến nước bọt nằm ở bên cạnh mặt, gần bên ngoài tai.
  • Nó có thể làm cho toàn bộ má xuất hiện bọng sưng
  • Ở trẻ có thể bị sưng hai tuyến nước bọt khác, nằm dưới lưỡi và dưới cằm. Tuy nhiên trường hợp này hiếm gặp.

8. Các dấu hiệu của biến chứng từ quai bị là gì?

Quai bị có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng, bao gồm:

Viêm màng não sưng mô quanh não và tủy sống. Các triệu chứng có thể bao gồm:

  • Đau đầu, cứng cổ
  • Buồn nôn và ói mửa
  • Thay đổi hành vi
  • Mắt nhạy cảm với ánh sáng

Viêm tụy là một biến chứng hiếm gặp, nhưng nghiêm trọng. Khoảng 1 trong 20 trường hợp quai bị dẫn đến viêm tụy trong thời gian ngắn (viêm tụy cấp). Triệu chứng phổ biến nhất là đau đột ngột ở trung tâm bụng của bạn. Các triệu chứng khác của viêm tụy cấp có thể bao gồm:

  • Khởi phát đột ngột cơn đau dữ dội ở dạ dày
  • Sốt cao, ớn lạnh
  • Nôn mửa, yếu đuối mệt mỏi
  • Bệnh tiêu chảy
  • Ăn mất ngon
  • Đau bụng
  • Vàng da và tròng trắng mắt (Trường hợp ít phổ biến hơn) 

Viêm tụy liên quan đến quai bị thường nhẹ. Nhưng bạn có thể nhập viện để các chức năng cơ thể của bạn có thể được hỗ trợ cho đến khi tuyến tụy của bạn phục hồi.

Viêm tinh hoàn là biến chứng nguy hiểm gây ảnh hưởng đến sức khoẻ sinh sản của nam giới. Các triệu chứng có thể bao gồm:

  • Sốt, ớn lạnh
  • Đau đầu
  • Buồn nôn và ói mửa
  • Đau dạ dày
  • Sưng đau của một hoặc cả hai tinh hoàn

Viêm bàng quang (viêm buồng trứng ở nữ), các triệu chứng có thể bao gồm:

  • Sốt, đau dạ dày
  • buồn nôn và ói mửa
  • Đau ở một bên của vùng chậu hoặc cả hai

Viêm màng não

Viêm màng não do virus có thể xảy ra nếu virus quai bị lây lan vào lớp bảo vệ bên ngoài của não (màng não). Nó xảy ra trong khoảng 1 trong 7 trường hợp mắc quai bị. Nguy cơ biến chứng nghiêm trọng do viêm màng não quai bị là thấp. Các triệu chứng bao gồm:

  • Nhạy cảm nhẹ với ánh sáng,
  • Cứng cổ và đau đầu (triệu chứng phổ biến của viêm màng não do virus).
  • Trong vòng 14 ngày nếu các triệu chứng nghiêm trọng hơn bạn nên tìm đến bệnh viện để nhận được sự chăm sóc y tế khẩn cấp.

>>> Xem thêm: Bệnh quai bị và 6 biến chứng nguy hiểm cần lưu ý

Nhiễm trùng não

Các biến chứng hiếm gặp khác cũng có nguy cơ xảy ra nhưng có khả năng nghiêm trọng hơn bao gồm bị nhiễm trùng não (còn được gọi là viêm não). Điều này được cho là xảy ra ở khoảng 1 / 1.000 người bị viêm màng não do virus.

Viêm não là một tình trạng có thể gây tử vong. Do đó, nếu biến chứng này xảy ra cần yêu cầu nhập viện để được sự chăm sóc đặc biệt của bệnh viện.

Mất thính lực

Khoảng 1/ 20 người bị quai bị bị mất thính lực tạm thời. Mất thính lực vĩnh viễn là hiếm. Ước tính điều này xảy ra ở khoảng 1 / 20.000 trường hợp mắc quai bị.

Nguy cơ sảy thai

Trước đây người ta cho rằng phát triển quai bị khi mang thai làm tăng nguy cơ sảy thai. Nhưng có rất ít bằng chứng để hỗ trợ điều này. Phụ nữ mang thai nên tránh tiếp xúc gần với những người bị nhiễm quai bị hoạt động.

Phụ nữ mang thai không nên chủng ngừa quai bị (MMR). Đối với người không mang thai và được tiêm vắc-xin MMR nên tránh mang thai trong một tháng sau khi tiêm vắc-xin. Nếu bạn đang mang thai và lo lắng về bệnh quai bị, bạn nên thảo luận với chuyên gia chăm sóc sức khỏe của bạn.

9. Quai bị liệu có thể ngăn ngừa?

Bạn có thể bảo vệ bản thân hoặc con của mình khỏi quai bị bằng cách tiêm vắc-xin MMR kết hợp 3 trong 1 cho bệnh quai bị, sởi và rubella. Vắc-xin MMR được tiêm hai liều cho trẻ sơ sinh và trẻ em, một lần trong độ tuổi từ 12 đến 15 tháng, và một lần nữa trong độ tuổi từ 4 đến 6 tuổi.

Sau khi cả hai liều được tiêm, vắc-xin cung cấp bảo vệ 95% chống quai bị. Vắc-xin MMR có thể được tiêm ở mọi lứa tuổi. Điều quan trọng là các sinh viên bắt đầu học đại học đã tiêm 2 liều vắc-xin MMR.

Trẻ lớn hơn và người lớn chưa dùng cả hai liều nên được tiêm phòng càng sớm càng tốt. Nếu bạn không chắc chắn liệu con bạn đã tiêm 2 liều hay chưa, chúng có thể được chủng ngừa lại. Liều MMR thứ ba sẽ không gây hại.

10. Ngăn ngừa sự lây lan của quai bị bằng cách nào?

Quai bị là một bệnh truyền nhiễm và nguy hiểm. Nó có thể lây lan trong nhà, trường học, nhóm chơi, hội cắm trại…… Đây là một căn bệnh nghiêm trọng và có thể có hậu quả thay đổi cuộc sống trong một số trường hợp.

Nếu bạn bị quai bị, bạn nên ở nhà không đi làm, đi học hoặc học đại học trong thời kỳ lây nhiễm. Điều này là để giảm khả năng truyền virus cho những người không miễn dịch. Thời kỳ truyền nhiễm thường là 5 ngày sau khi xuất hiện triệu chứng.

Nếu bạn hoặc con bạn bị quai bị, điều quan trọng là ngăn ngừa sự nhiễm trùng và lây lan. Cách tốt nhất để làm điều này là:

  • Tránh xa trường học, đại học hoặc nơi làm việc cho đến 5 ngày sau khi bạn xuất hiện triệu chứng đầu tiên
  • Rửa tay thường xuyên, sử dụng xà phòng và nước sát khuẩn
  • Luôn luôn dùng khăn giấy để che miệng và mũi khi bạn ho và hắt hơi
  • Ném khăn giấy vào thùng ngay sau khi sử dụng

11. Chế độ nghỉ ngơi và dinh dưỡng với người bệnh quai bị

Điều trị quai bị tập trung vào việc làm giảm các triệu chứng cho đến khi hệ thống miễn dịch của cơ thể bạn chống lại nhiễm trùng. Hiện tại không có thuốc để điều trị virus quai bị. Nhiễm trùng quai bị thường qua trong vòng một hoặc hai tuần. 

Trong khi đó, các biện pháp dưới đây này có thể giúp bạn chăm sóc sức khoẻ tốt hơn, chẳng hạn như:

  • Nghỉ ngơi nhiều trên giường cho đến khi các triệu chứng của bạn đã qua.
  • Uống thuốc giảm đau không kê đơn để giảm đau.
  • Uống nhiều nước, nhưng tránh đồ uống có tính axit như nước trái cây.
  • Chườm ấm hoặc mát vào các tuyến bị sưng của bạn để giúp giảm đau.
  • Ăn thức ăn không cần nhai nhiều. Hãy thử súp, khoai tây nghiền, kem, sữa chua hoặc trứng vụn.
  • Nếu các triệu chứng của bạn không cải thiện sau 7 ngày hoặc đột nhiên xấu đi, hãy liên hệ với bác sĩ đa khoa của bạn để được tư vấn.

Lời nhắn từ Wiki FCarePlus

“Sức khỏe là một tài sản quý giá, đừng đợi đến lúc mất đi rồi mới tìm cách khắc phục thì dù có tiêu tốn bao nhiêu sức lực và của cải cũng không thể cứu chữa được. Hãy nhớ rằng hầu hết bất ổn sức khỏe đều do sự mất cân bằng trong cơ thể; ngay tại nơi mất cân bằng đó, lượng tế bào chết đi quá nhiều”.

Vậy nên, bên cạnh việc việc tìm lời khuyên sức khỏe từ các Bác sĩ, chuyên gia, bạn hãy dành thời gian quan tâm và lắng nghe tế bào cơ thể mình nhiều hơn bằng cách hãy tự hỏi: “Tế bào ơi, bạn cần gì?” Hãy bắt đầu quan tâm đến việc bổ sung những nguồn dưỡng chất tự nhiên mà tế bào của bạn thật sự cần. Hãy quan tâm đến chế độ dinh dưỡng khoa học, uống nước đúng cách, nghỉ ngơi và luyện tập thể dục đều đặn mỗi ngày các bạn nhé!

>>> Xem thêm: Thông tin y tế trong cấp cứu quan trọng như thế nào?

Bài viết được tham khảo TẠI ĐÂY!

Đăng ký nhận thông tin mới nhất qua Email

       

KATHY

Một thế giới cảm xúc khác trong từng bài viết nhằm truyền tải những thông tin hữu ích đến từng bạn đọc