Đau lưng là một tình trạng rất phổ biến. Triệu chứng có thể khác nhau từ đau nhức âm ỉ hoặc đau nhói ở cột sống đến đau nhói đĩa đệm. Tình trạng có thể diễn ra liên tục, nặng hơn khi tập thể dục hoặc ngồi lâu, và thậm chí có liên quan đến các triệu chứng thần kinh như tê và ngứa ran.

Đau lưng có thể gây khó chịu và suy nhược. May mắn thay, phần lớn các cơn đau lưng có thể được cải thiện trong vòng vài tuần nếu bạn biết cách chăm sóc.

Bài viết liên quan: Hạn chế nhức mỏi khi làm việc tại nhà

Source: Alexandra Gordon – Translated by Wiki FCarePlus

Nguyên nhân đau lưng thường gặp

Có nhiều nguyên nhân tiềm ẩn gây đau lưng. Dưới đây là một số nguyên nhân phổ biến.

Căng cơ, bong gân

Căng cơ và bong gân có lẽ là nguyên nhân phổ biến nhất của đau lưng, đặc biệt là ở vùng lưng dưới.

Căng cơ là tình trạng cơ bắp bị kéo giãn quá mức hay thậm chí bị rách, còn bong gân là tình trạng chấn thương hay đứt dây chằng.

Việc chấn thương này thường là hậu quả của việc nâng vật nặng hoặc do khiêng vác quá sức lâu ngày. Những hoạt động nặng đó có thể dẫn đến tình trạng viêm cơ, đâu nhức cơ và co thắt cơ bắp.

Đau nhức do căng cơ hoặc bong gân ở lưng có thể từ nhẹ đến suy nhược. Người gặp phải tình trạng này thường mô tả rằng phần lưng dưới rất đau và cơn đau lan xuống cơ mông. Cơn đau dữ dội khi vận động và dịu đi khi họ nghỉ ngơi. Cùng với cơn đau, những người căng cơ và bong gân ở cơ lưng cũng thường bị cứng cơ và khó cử động phần cơ đó.

Phình lồi đĩa đệm

Đĩa đệm cột sống nằm giữa các đốt sống liền kề và hoạt động với cơ chế hấp thụ sốc. Vì nhiều lý do, bao gồm cả quá trình lão hóa tự nhiên, chấn thương cột sống, tăng cân, hút thuốc và áp lực lên cột sống lâu ngày (ví dụ, ngồi trong thời gian dài hoặc nâng vật nặng), đĩa đệm bắt đầu xuống cấp theo thời gian dẫn tới tình trạng đĩa đệm dễ bị phồng hoặc nhô ra ngoài (gọi là phồng đĩa đệm hoặt trượt đĩa đệm).

Theo thời gian, đĩa đệm phình ra mà không được điều trị có thể sẽ bị rách. Khi một đĩa đệm bị rách, phần bên trong của đĩa đệm (hạt nhân pulposeus) sẽ được giải phóng và bắt đầu gây chèn ép các rễ thần kinh gần đó hoặc chính tủy sống. Rách đĩa đệm được gọi là vỡ đĩa đệm hoặc thoát vị đĩa đệm.

Người bị vỡ đĩa đệm ở lưng dưới sẽ cảm thấy rất đau lưng. Cơn đau có thể lan xuống mông, háng và/ hoặc xuống một bên chân. Tương tự như vậy, người bị vỡ đĩa đệm ở cổ có thể bị đau lan xuống một bên cánh tay. Bên cạnh đau nhức, thoát vị đĩa đệm có thể gây ra các triệu chứng thần kinh như yếu cơ, tê và ngứa ran.

Viêm xương khớp cột sống

Viêm xương khớp có thể ảnh hưởng đến bất kỳ khớp nào trong cơ thể, bao gồm các khớp nhỏ của cột sống (được gọi là khớp đốt sống). Viêm xương khớp cột sống xảy ra do “hao mòn” sụn nằm giữa các khớp của cột sống.

Khi sụn mòn đi, cơn đau âm ỉ, hoặc đau nhói xảy ra nặng hơn mỗi khi vận động. Người mắc phải tình trạng này sẽ cảm thấy khó chịu khi cảm nhận tiếng lạo xạo và răng rắc phát ra từ khớp mỗi lần di chuyển. Nguyên nhân là do sụn đã bị mòn hoàn toàn và các khớp bắt đầu cọ xát với nhau. Người viêm xương khớp cột sống cũng thường bị cứng khớp và khó cử động phần khớp đó.

Khi tình trạng viêm xương khớp cột sống tiến triển nặng hơn, cơ thể tự tạo ra sự tăng trưởng xương mới để ổn định khớp. Các gai xương có thể sẽ chèn ép các rễ thần kinh cột sống gần đó, gây tê và ngứa ran, tương tự như tình trạng vỡ đĩa đệm.

Bên cạnh quá trình lão hóa tự nhiên, béo phì có thể góp phần vào sự phát triển của viêm xương khớp cột sống, vì trọng lượng dư thừa sẽ gây áp lực lên các khớp đốt sống.

Đau dây thần kinh tọa

Đau thần kinh tọa là tình trạng dây thần kinh tọa bị chèn ép bởi đĩa đệm thoát vị hoặc gai đốt sống. Chấn thương xương chậu, mông, đùi; tiểu đường; ngồi lâu và hội chứng cơ hình lê (Tiếng Anh: Piriformis syndrome, một cơ nhỏ ở mông rối loạn co thắt gây ảnh hưởng dây thần kinh tọa) là những nguyên nhân phổ biến gây đau thần kinh tọa.

Bởi vì dây thần kinh tọa là dây thần kinh dài nhất trong cơ thể (chạy từ gốc cột sống xuống cả hai chân) nên việc dây thần kinh tọa bị chèn ép có thể dẫn đến đau lưng dưới và cơn đau có thể lan xuông mông, xuống chân, và lòng bàn chân (thường bị đau ở một bên). Ngoài đau rát và/ hoặc đau quặn, bệnh nhân có thể bị ngứa ran, tê cơ và yếu cơ.

Hẹp ống sống

Hẹp cột sống gây đau lưng thường gặp phải ở người già. Khi cơ thể già đi, ống sống dần dần bị thu hẹp do viêm xương khớp và sự dày lên của các mô trong cột sống. Nếu ống sống trở nên quá chật, rễ thần kinh có thể bị chèn ép, gây ra các triệu chứng thần kinh như yếu, tê và ngứa ran.

Chấn thương (VD: do tai nạn xe hơi), cũng có thể dẫn đến hẹp ống sống do sưng và viêm đột ngột trong ống sống.

Khuyết eo đốt sống và trượt đốt sống

Khuyết eo đốt sống là một tình trạng thiếu hụt một phần của xương đốt sống gọi là eo (một đoạn xương nhỏ nối các diện khớp phía sau của cột sống). Tình trạng này phổ biến nhất ở vận động viên chơi thể dục dụng cụ hoặc bóng đá do thường xuyên gây áp lực ở lưng dưới.

Khuyết eo đốt sống cũng có thể xảy ra do chấn thương cột sống hoặc do sự thoái hóa của lão hóa, gây mất cấu trúc ổn định bình thường của cột sống.

Nếu chịu nhiều áp lực làm suy yếu các đốt sống quá nặng, đốt sống trở nên không ổn định và bắt đầu “trượt”, tình trạng này được gọi là trượt đốt sống. Các triệu chứng của trượt đốt sống bao gồm đau và cứng ở vị trí nơi đốt sống bị trượt.

Nếu đốt sống chèn ép rễ thần kinh gần đó, các cơn đau lan tỏa thường xảy ra (VD: cơn đau bắn từ cánh tay xuống bàn tay và ngón tay) và các triệu chứng thần kinh như ngứa ran, tê cơ và yếu cơ.

Loãng xương

Loãng xương là sự suy yếu của xương khiến chúng dễ bị gãy hơn. Đau lưng do loãng xương thường do nứt gãy xương do đốt sống bị đè nén. Người bị nứt gãy xương do đốt sống bị đè nén thường có triệu chứng đau lưng đột ngột sau một hoạt động đơn giản như cúi xuống hoặc hắt hơi.

Cơn đau do nứt gãy xương vì đốt sống bị đè nén thường xảy ra ở vùng lưng dưới hoặc giữa lưng (nơi nứt gãy xương) và hiếm khi lan đến các khu vực khác của cơ thể. Cơn đau này thường nặng hơn khi hoạt động và dịu bớt khi nghỉ ngơi. Người gặp phải có thể bị đau buốt hoặc chỉ đau nhẹ.

Bài viết liên quan: Bệnh loãng xương và 3 cách phòng ngừa như thế nào?

Vẹo cột sống

Vẹo cột sống là tình trạng cột sống cong và xoắn, giống như chữ “S” hoặc chữ “C.” Tình trạng này thường phát triển từ nhỏ. Trong hầu hết các trường hợp đều không rõ nguyên nhân gây vẹo cột sống. Vẹo cột sống có thể liên quan đến chấn thương hoặc dị tật bẩm sinh. Trong một số trường hợp, nhiều thành viên trong gia đình của bệnh nhân cũng bị vẹo cột sống cho thấy vẹo cột sống có khả năng di truyền.

Do tình trạng cong và xoắn khi bị vẹo cột sống, người mắc phải có thể bị đau lưng cổ. Nếu tình trạng nghiêm trọng, vẹo cột sống còn gây khó thở.

Nguyên nhân đau lưng hiếm gặp

Nguyên nhân đau lưng ít phổ biến hơn là do một căn bệnh toàn thân như viêm cột sống dính khớp, hoặc một tình trạng đáng báo động như khối u hay nhiễm trùng.

Viêm cột sống dính khớp (AS)

Viêm cột sống dính khớp (tiếng Anh: Ankylosing Spondylitis) là một bệnh viêm mãn tính của các đốt sống gây ra đau thắt lưng và cứng khớp. Bệnh thường bắt đầu trước tuổi 40. Cơn đau lưng của AS có xu hướng cải thiện khi tập thể dục và trở nên đau dữ dội hơn vào ban đêm.

Ung thư

Khối u ở cột sống có thể tự phát sinh (gọi là khối u cột sống nguyên phát) hoặc do ung thư ở các bộ phận khác trong cơ thể (gọi là ung thư di căn). Ngoài việc cơn đau lưng thường dữ dội vào ban đêm, thường lan ra vai và cổ, người bệnh có thể bị giảm cân không rõ nguyên nhân và mệt mỏi bất thường.

Nhiễm trùng

Nhiễm trùng ở cột sống được gọi là viêm đĩa đệm đốt sống hoặc viêm tủy xương, gây đau nhức dữ dội và liên tục. Mặc dù bị nhiễm trùng, người bệnh vẫn có thể không bị sốt. Tiền sử phẫu thuật lưng có thể là nguyên nhân dẫn tới nhiễm trùng.

Hội chứng chùm đuôi ngựa (CES)

Hội chứng chùm đuôi ngựa (tiếng Anh: Cauda Equina Syndrome) là một hội chứng hiếm gặp xảy ra khi bó dây thần kinh nằm ở dưới cùng của tủy sống của bạn bị tổn thương hoặc bị kích thích. Ngoài việc đau lưng dưới, bệnh nhân có thể bị tê hoặc ngứa ran lan xuống một hoặc cả hai chân, bị “rũ chân” (tình trạng không thể nâng phần phía trước của bàn chân khiến các ngón chân bị kéo lê trên mặt đất khi đi bộ), rối loạn chức năng tình dục và các vấn đề về kiểm soát bàng quang và ruột (tiểu tiện và đại tiện).

Bị đau lưng khi nào cần gặp bác sĩ?

Hầu hết các cơn đau lưng thông thường chỉ kéo dài vài ngày và hoàn toàn khỏi trong vài tuần. Nếu cơn đau lưng tiếp tục trở lại, bạn nên liên hệ với bác sĩ để dược đánh giá chính xác tình trạng. Ngoài ra, bạn cần gặp ngay bác sĩ khi gặp những dấu hiệu:

Source: Alexandra Gordon – Translated by Wiki FCarePlus
  • Cơn đau lưng của kéo dài hơn một vài ngày
  • Cơn đau lưng đánh thức bạn vào ban đêm
  • Bạn gặp khó khăn trong việc kiểm soát ruột hoặc bàng quang (tiểu tiện và đại tiện)
  • Bạn bị sốt, ớn lạnh, đổ mồ hôi hoặc các dấu hiệu nhiễm trùng khác
  • Bất kỳ triệu chứng bất thường khác

Chẩn đoán đau lưng

Việc đầu tiên khi chẩn đoán bệnh đau lưng là xem xét tiền sử bệnh và thăm khám lâm sàng. Sau đó là chẩn đoán hình ảnh và xét nghiệm nếu một người có triệu chứng “báo động”, như sốt, dấu hiệu nhiễm trùng hoặc giảm cân không rõ nguyên nhân cho thấy nguy cơ bị ung thư hoặc viêm khớp như viêm cột sống dính khớp (AS).

Tiền sử bệnh

Trước khi kiểm tra lưng, bác sĩ sẽ hỏi bạn một số câu hỏi về chứng đau lưng của bạn, như bạn bắt đầu bị đau lưng khi nào? Khi nào cơn đau lưng dữ dội/ dịu đi? Bạn có bị tê hay ngứa không?

Thăm khám lâm sàng

Trong quá trình thăm khám lâm sàng, bác sĩ thường sẽ kiểm tra và ấn vào vùng cột sống cũng như các cơ liên quan đến vùng đau.

Kiểm tra thần kinh cũng rất quan trọng để xác định nguồn gốc của cơn đau bao gồm kiểm tra sức mạnh, cảm giác và phản xạ chân.

Xét nghiệm

Tùy thuộc vào sự nghi ngờ của bác sĩ về một chẩn đoán nhất định, bác sĩ có thể yêu cầu các xét nghiệm máu khác nhau. Ví dụ, nếu có nghi vấn về nhiễm trùng hoặc ung thư, bác sĩ có thể yêu cầu xét nghiệm công thức máu và dấu hiệu viêm như tốc độ máu lắng (ESR) và protein phản ứng C (CRP).

Hình ảnh

Các xét nghiệm hình ảnh thường không cần thiết cho đau thắt lưng cấp tính trừ khi có các triệu chứng hoặc dấu hiệu liên quan đến ung thư, nhiễm trùng, gãy xương hoặc hội chứng chùm đuôi ngựa. Hình ảnh cộng hưởng từ (MRI) và chụp cắt lớp vi tính (CT) thường được lựa chọn.

Chẩn đoán phân biệt

Khi đánh giá tình trạng đau lưng, bác sĩ có thể xem xét các tình trạng sức khỏe khác liên quan đến đau lưng. Ví dụ, một vài tình trạng đường tiêu hóa có thể dẫn đến đau lưng, bao gồm viêm tụy, bệnh túi mật và bệnh loét dạ dày tá tràng. Thông thường, nếu đau lưng do tình trạng đường tiêu hóa, bệnh nhân sẽ gặp thêm các triệu chứng khác như khó chịu ở bụng, hoặc buồn nôn và nôn.

Tương tự như vậy, bệnh zona (giời leo) cũng có thể gây đau lưng. Đôi khi, cơn đau xuất hiện trước cả khi phát ban xuất hiện.

Đáng báo động hơn, phình động mạch chủ bụng có thể gây đau ở lưng, thường là phần giữa đến phần dưới. Người bị phình động mạch chủ bụng có thể cảm thấy khó chịu ở bụng cùng với cảm giác mạch đập ở bụng (giống nhịp đập ở tim).

Các tình trạng khác có thể dẫn đến đau lưng bao gồm:

  • Lạc nội mạc tử cung
  • Bệnh viêm vùng chậu
  • Viêm tuyến tiền liệt
  • Nhiễm trùng thận

Nếu bác sĩ nghi ngờ đau lưng do các tình trạng ở cơ quan khác, bác sĩ có thể thực hiện kiểm tra vùng chậu hoặc bụng, cũng như làm các xét nghiệm khác như máu hoặc nước tiểu.

Điều trị đau lưng

Điều trị đau lưng thường mất thời gian dài. Hầu hết các cá nhân phục hồi hoàn toàn bằng cách đơn giản là tránh gây áp lực cho lưng. Tuy nhiên, hãy nhớ rằng điều này không có nghĩa là bạn phải luôn nằm yên trên giường. Thay vào đó, hoạt động thể chất chậm và nhẹ giúp cải thiện thời gian phục hồi.

Tự chăm sóc

Nghỉ ngơi, chườm đá và chườm nóng có thể làm dịu cơn đau và có thể đẩy nhanh quá trình lành bệnh.

Thuốc

Nếu các phương pháp tự chăm sóc đau lưng cơ bản không làm giảm các triệu chứng của bạn, bước tiếp theo là thăm khám bác sĩ. Tùy thuộc vào các triệu chứng và thời gian đã bị đau lưng, bác sĩ có thể kê thuốc cho bạn. Hai trong số các loại thuốc phổ biến nhất được sử dụng để điều trị đau thắt lưng bao gồm thuốc chống viêm không steroid (NSAID) và thuốc giãn cơ.

Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể tiêm tủy sống ngoài màng cứng. Steroid (cortisone) được tiêm vào khu vực ngoài màng cứng quanh cột sống của để làm giảm các triệu chứng đau thần kinh tọa và thoái hóa cột sống.

Vật lý trị liệu

Bác sĩ có thể đề nghị vật lý trị liệu để giúp tăng cường và kéo căng cơ lưng, cải thiện chức năng vận động và giúp giảm đau. Ngoài ra, chế độ tập thể dục nhẹ nhàng như đi bộ, bơi hoặc đi xe đạp, có thể giúp cải thiện phạm vi chuyển động và độ linh hoạt của bạn khi bạn mắc phải các tình trạng như thoái hóa cột sống, viêm xương khớp cột sống hoặc đau thần kinh tọa.

Liệu pháp và dinh dưỡng bổ sung

Một số ví dụ về các liệu pháp bổ sung làm dịu cơn đau lưng hiệu quả bao gồm:

  • Massage trị liệu
  • Châm cứu
  • Thái Cực quyền
  • Yoga
  • Nắn chỉnh cột sống bằng phương pháp Chiropractic
5 lợi ích của phương pháp Chiropractic

Các chất bổ sung như magiê hoặc vitamin D có thể hỗ trợ giảm đau lưng. Tuy nhiên, bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng bất kỳ vitamin, thảo dược hoặc chất bổ sung nào để đảm bảo chúng phù hợp và an toàn với bạn.

Phẫu thuật cột sống

Phẫu thuật cột sống thường được áp dụng để điều trị đau lưng khi không thể giải quyết bằng các phương pháp kể trên. Bác sĩ sẽ giúp bạn xác định tình trạng nào mới cầu phẫu thuật.

Phòng ngừa đau lưng

Đau lưng là một trong những tình trạng phổ biến và dễ gây khó chịu nhất. Một số biện pháp giúp ngăn chặn sự khởi phát và tiến triển của đau lưng bao gồm:

  • Duy trì cân nặng phù hơp
  • Tập thể dục giúp tăng cường cơ bắp với những hoạt động nhẹ nhàng, VD: bơi lội, đi bộ, yoga hoặc bộ môn Pilates (phương pháp giảm cân bằng cách kết hợp một chuỗi các bài tập thể dục có kiểm soát để tăng sức mạnh cho cơ bắp và cải thiện sức khỏe).
  • Hoạt động đúng tư thế, VD: nâng vật nặng bằng cách uốn cong đầu gối thay vì sử dụng lực từ lưng
  • Ngủ trên giường hỗ trợ tốt cho cột sống của bạn
  • Tránh các thói quen có hại như hút thuốc

Lời nhắn từ Wiki FCarePlus

Bạn nên chủ động để có được kiến thức về chứng đau lưng của bản thân để sớm được điều trị và phục hồi đúng cách. Đừng để chứng đau lưng là rào cản trong cuộc sống vì bạn xứng đáng được tận hưởng cuộc sống “nói không với đau lưng” 😀

Đăng ký nhận thông tin mới nhất qua Email

       

Ngân Trần

The only way to pursue happiness is becoming a better version of ourselves.