Nhìn chung đa số người dân Việt Nam chỉ gặp bác sĩ khi đã ngã bệnh hoặc gặp tai nạn để được điều trị phục hồi. Dù công nghệ và phương pháp điều trị có tuyệt vời đến đâu nhưng chắc chắn bạn sẽ tốn rất nhiều thời gian và chi phí cho việc điều trị mà chưa chắc có thể lấy lại được sức khỏe ban đầu.

Vậy điều gì sẽ xảy ra nếu chúng ta có thể tránh bị bệnh ngay từ đầu? Đó là những gì nền y học dự phòng quốc tế đang hướng về với phương châm đã tồn tại từ bao đời nay nhưng ít ai quan tâm tới: Phòng bệnh hơn chữa bệnh! Vì vậy, những gì chúng ta cần làm ngay bây giờ là chủ động phân biệt y tế dự phòng và y tế điều trị.

Y tế điều trị là gì?

Khi bạn bị ốm hoặc mắc bệnh mãn tính, bạn sẽ cần gặp bác sĩ để được điều trị chuyên nghiệp. Điều trị nghĩa là giải quyết một vấn đề về sức khỏe đã được chẩn đoán chính xác thông qua xét nghiệm y tế. Mục tiêu của y tế điều trị là đánh bại bệnh tật và những rối loạn trong cơ thể.

Theo lý thuyết, có 3 loại y tế điều trị:

  • Chăm sóc chữa bệnh (Curative Care) – để chữa trị bệnh nhân khỏi bệnh tật
  • Chăm sóc giảm nhẹ (Palliative Care) – để giảm các triệu chứng bệnh
  • Chăm sóc phòng ngừa (Preventative Care) – để tránh sự tái phát của một căn bệnh

Các bác sĩ thường chỉ định bệnh nhân dùng thuốc, quy định chế độ ăn và lối sống khi điều trị. Một số phương pháp điều trị y tế khác bao gồm vật lý trị liệu, trị liệu ngôn ngữ, tâm thần học và vật lý trị liệu. Đối với một số bệnh, bệnh nhân cần phải điều trị bằng phẫu thuật.

Để chữa bệnh, giảm nhẹ hoặc ngăn ngừa bệnh tật, các bác sĩ có thể sử dụng các phương pháp điều trị cụ thể khác. Trong mọi loại y tế điều trị, quan sát theo dõi bệnh là một phần không thể thiếu như thường xuyên kiểm tra huyết áp, hoặc đi chụp X-quang.

1. Chăm sóc chữa bệnh (Curative Care)

Chăm sóc chữa bệnh cung cấp những phương pháp điều trị cho bệnh nhân với mục đích chính là giải quyết hoàn toàn bệnh tật. Mục tiêu lý tưởng của chăm sóc chữa bệnh là đưa bệnh nhân về tình trạng sức khỏe trước khi bệnh tật xuất hiện.

Thông thường, khi một bệnh nhân được chăm sóc chữa bệnh, đó là một dấu hiệu cho thấy rằng bệnh nhân có khả năng phục hồi, hoặc ít nhất sẽ có thể sống với chất lượng sức khỏe ổn.

Khi bệnh nhân không còn cơ hội phục hồi hoặc tiếp tục sống với chất lượng cuộc sống tốt, các bác sĩ có thể đề nghị ngừng việc chăm sóc chữa bệnh. Mặc dù điều này nghe có vẻ khá tàn nhẫn, nhưng quyết định đó có thể là lựa chọn tốt nhất dành cho bệnh nhân. Một khi bệnh tình nặng tới mức việc chăm sóc chữa bệnh không còn hữu ích hay hiệu quả, chất lượng cuộc sống sẽ giảm. Tại thời điểm này, bệnh nhân có thể thích một cuộc sống yên bình hơn là tiếp tục chiến đấu với bệnh tật.

2. Chăm sóc giảm nhẹ (Palliative Care)

Chăm sóc giảm nhẹ là một phương pháp điều trị hoặc trị liệu không trực tiếp chữa bệnh cho bệnh nhân. Thay vào đó, mục đích của chăm sóc giảm nhẹ là cung cấp sự thoải mái cho bệnh nhân. Chăm sóc giảm nhẹ là một hình thức chăm sóc sức khỏe chuyên biệt nhằm cải thiện chất lượng cuộc sống chung của bệnh nhân đang phải đối mặt với các bệnh hiểm nghèo và các vấn đề y tế.

Bằng cách thực hiện mục tiêu này, chăm sóc giảm nhẹ phần lớn sẽ cải thiện chất lượng cuộc sống. Một số nghiên cứu đã chứng minh chăm sóc giảm nhẹ đôi khi có tác dụng kéo dài thêm cuộc sống do mang lại sự thoải mái về cả thể chất lẫn tinh thần cho bệnh nhân.

3. Chăm sóc phòng ngừa (Preventative Care)

Sau khi đã điều trị khỏi bệnh, bệnh nhân cần lưu ý thực hiện các biện pháp chăm sóc phòng ngừa để tránh bệnh cũ tái phát. Ví dụ, bệnh nhân đã khỏi bướu cổ cần kiêng ăn đậu nành và các rau họ cải. Thực hiện đi khám bệnh định kì theo lời dặn của bác sĩ cũng là một biện pháp điều trị phòng ngừa.

Y tế dự phòng là gì?

Trong khi Y tế điều trị tập trung vào điều trị bệnh hoặc chấn thương thì Y tế dự phòng có mục đích ngăn ngừa bệnh tật, không để bệnh tật xảy ra. Vì vậy, Y tế dự phòng tập trung vào việc bảo vệ, thúc đẩy, duy trì sức khỏe và hạnh phúc của con người. Ngoài ra, mục tiêu của Y tế dự phòng còn là ngăn chặn bệnh tật, khuyết tật, và tử vong ở từng cá nhân, cũng như trên quy mô lớn trong cộng đồng và dân số.

Một phần quan trọng của Y tế dự phòng là chủ động chăm sóc phòng ngừa. Hãy tưởng tượng bạn lái một chiếc xe trong vòng 5 năm trở lên mà không đi bảo dưỡng. Tới một ngày nào đó, hãy tưởng tượng các chi phí bạn phải trả cho việc sửa chữa và thiệt hại theo thời gian. Một cái giá khủng khiếp phải không? Nếu bạn đi thay nhớt thường xuyên và bảo trì định kì, chắc chắn xe vừa ít trục trặc và chi phí lại không “ập xuống” một lần như vậy.

Tương tự, sức khỏe của bạn cũng rất cần sự chăm sóc phòng ngừa để ngăn ngừa bệnh tật. Mục tiêu của chăm sóc phòng ngừa là giúp bạn bảo vệ chống lại các vấn đề sức khỏe ngay từ đầu và phát hiện bệnh trong giai đoạn vừa phát triển để điều trị dễ dàng hơn.

Người dân nên chủ động khám sức khỏe định kì hằng năm để bảo vệ sức khỏe của mình

Chăm sóc phòng ngừa cũng là loại chăm sóc sức khỏe cơ bản nhất. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC), nếu tất cả mọi người ở Hoa Kỳ được chăm sóc phòng ngừa, hơn 100.000 người có thể được cứu hằng năm.

Mô hình chăm sóc sức khỏe toàn diện dựa trên nền Y tế dự phòng và Y tế điều trị

Tìm hiểu thêm về Tầm quan trọng của Y tế dự phòng: TẠI ĐÂY

Thay đổi nhận thức: Chủ động phòng ngừa trước khi điều trị

Sức khỏe tốt hay xấu ảnh hưởng đến tất cả mọi người từ chất lượng cuộc sống đến nền kinh tế. Hãy nhớ về những lựa chọn hàng ngày của chúng ta: Uống cà phê hay trà? Xem phim hài hay phim hành động? Những quyết định đó không ảnh hưởng nhiều tới cuộc sống; nhưng có lựa chọn Y tế dự phòng hay không chính là chìa khóa vàng cho sức khỏe của chính bạn và của gia đình bạn.

Chủ động phòng ngừa bệnh tật bao gồm:

1. Chủ động tìm hiểu rủi ro sức khỏe của bản thân

  • Hiểu rõ tiền sử bệnh của gia đình để biết nguy cơ mắc các bệnh di truyền
  • Biết các chỉ số của cơ thể bạn: BMI (chỉ số khối cơ thể), đường huyết lúc đói, huyết áp và cholesterol.

Nếu biết trước rủi ro sức khỏe cá nhân, bạn có thể thay đổi lối sống như chế độ ăn uống, luyện tập thể thao, bỏ các thói quen có hại để ngăn ngừa các bệnh bạn có nguy cơ cao mắc phải.

2. Thực hiện thay đổi để phòng tránh rủi ro

  • Vận động và có chế độ ăn uống lành mạnh là rất quan trọng để giảm rủi ro mắc bệnh.
  • Bỏ thuốc lá vì hút thuốc là nguyên nhân số 1 của cái chết có thể phòng ngừa được tại Việt Nam
  • Đạt được trọng lượng cơ thể hoặc BMI lý tưởng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh tiểu đường, huyết áp cao và bệnh tim mạch

Chúng ta cần phải từ bỏ những thói quen xấu gây bệnh ngay từ bây giờ; đồng thời, cải thiện các chỉ số về kết quả sức khỏe để cơ thể khỏe mạnh và tiết kiệm chi phí điều trị bệnh ngay từ bây giờ.

3. Khám sức khỏe định kì

Các bệnh mãn tính như tiểu đường tuýp 2 và bệnh tim chiếm 7 trong số 10 trường hợp tử vong (theo số liệu thống kê của CDC). Sàng lọc có thể giúp xác định bệnh sớm giúp việc điều trị thuận lợi hơn. Dưới đây là một số kiểm tra và sàng lọc phòng ngừa phổ biến của từng độ tuổi dành những người có rủi ro mắc bệnh trung bình:

  • Tiêm vắc xin: Mọi lứa tuổi
  • Kiểm tra huyết áp: Mọi lứa tuổi
  • Kiểm tra cholesterol: Đàn ông từ 35 tuổi trở lên; phụ nữ 45 tuổi trở lên
  • Sàng lọc ung thư tuyến tiền liệt: Đàn ông, từ 50 tuổi trở lên
  • Sàng lọc ung thư ruột kết (nội soi đại tràng): Những người sau 50 tuổi
  • Sàng lọc bệnh tiểu đường tuýp 2: Người trưởng thành bị huyết áp cao
  • Sàng lọc ung thư vú: được thực hiện 1 đến 2 năm một lần đối với phụ nữ trên 40 tuổi
  • Tránh thai cho phụ nữ có khả năng sinh sản
  • Tầm soát ung thư cổ tử cung cho phụ nữ hoạt động tình dục (pap smear)
  • Khám tự kỷ cho trẻ lúc 18 và 24 tháng tuổi

Lưu ý: Các kiểm tra sức khỏe được liệt kê ở trên chỉ là một phần nhỏ của các dịch vụ chăm sóc phòng ngừa.

Source: Bệnh viện Hùng Vương

Tốt nhất bạn nên kiểm tra sức khỏe ít nhất một lần/năm để phát hiện các mối đe dọa tiềm ẩn đối với sức khỏe của mình.

Lời nhắn từ Wiki FCarePlus

“Sức khỏe là một tài sản quý giá, đừng đợi đến lúc mất đi rồi mới tìm cách khắc phục thì dù có tiêu tốn bao nhiêu sức lực và của cải cũng không thể cứu chữa được. Hãy nhớ rằng hầu hết bất ổn sức khỏe đều do sự mất cân bằng trong cơ thể; ngay tại nơi mất cân bằng đó, lượng tế bào chết đi quá nhiều.”

Vậy nên, bên cạnh việc việc tìm lời khuyên sức khỏe từ các Bác sĩ, chuyên gia, bạn hãy dành thời gian quan tâm và lắng nghe tế bào cơ thể mình nhiều hơn bằng cách hãy tự hỏi: “Tế bào ơi, bạn cần gì?” Hãy bắt đầu quan tâm đến việc bổ sung những nguồn dưỡng chất tự nhiên mà tế bào của bạn thật sự cần. Hãy quan tâm đến chế độ dinh dưỡng khoa học, uống nước đúng cách, nghỉ ngơi và luyện tập thể dục đều đặn mỗi ngày các bạn nhé!

Đăng ký nhận thông tin mới nhất qua Email

       

Ngân Trần

The only way to pursue happiness is becoming a better version of ourselves.