Bệnh sỏi túi mật là một căn bệnh về đường tiêu hóa thường gặp ở Việt Nam, chiếm tới khoảng 8 – 10% dân số do sự xuất hiện sỏi cholesterol hoặc sỏi sắc tố mật. Nguyên nhân gây ra sỏi túi mật phần lớn phụ thuộc vào chế độ ăn uống. Ngày nay, sỏi túi mật chiếm tới 50% trường hợp sỏi mật, đồng thời tỷ lệ sỏi cholesterol cũng tăng cao.

Vì thế, người mắc bệnh sỏi túi mật không nên chủ quan khi phát hiện ra các triệu chứng ban đầu. Vậy Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị bệnh sỏi túi mật như thế nào? Wiki FCarePlus sẽ cùng bạn tìm hiểu và giải đáp những vấn đề liên quan đến căn bệnh sỏi túi mật qua bài viết sau.

Bệnh sỏi túi mật là bệnh gì?

Bệnh sỏi túi mật là do được tạo ra chủ yếu từ thành phần cholesterol có trong dịch mật hoặc nhiễm khuẩn đường mật. Sỏi túi mật là một dạng chất rắn giống sỏi hình thành do sự kết tinh các thành phần trong dịch mật như cholesterol, bilirubin, canxi….

Sỏi túi mật có thể ở dạng cứng, rắn (sỏi viên) hoặc ở dạng bùn (sỏi bùn mật). Về số lượng, kích thước viên sỏi ở mỗi người hoàn toàn không giống nhau. Có người chỉ có một nhưng có người có đến 2, 3 thậm chí hàng chục viên sỏi trong túi mật.

Ở các nước phương Tây, sỏi túi mật chủ yếu là sỏi cholesterol (hình thành từ cholesterol). Ở Việt Nam thì sỏi sắc tố mật (thành phần chính là bilirubin) lại chiếm tỷ lệ nhiều do cơ chế sinh sỏi liên quan nhiều đến việc nhiễm ký sinh trùng đường ruột.

Những triệu chứng của bệnh sỏi túi mật ban đầu chưa rõ ràng và thường chỉ phát hiện tình cờ qua thăm khám sức khỏe định kỳ, hoặc khi sỏi đã gây ra biến chứng.

Sỏi túi mật nằm ở vị trí nào?

Túi mật là một túi nhỏ hình quả lê nằm mặt dưới của thùy gan bên phải để lưu trữ và cô đặc mật. Mật do gan bài tiết được lưu trữ trong túi mật rồi được bài xuất xuống ruột để tiêu hóa chất béo.

Sỏi túi mật thể rắn hình thành bởi cholesterol, muối mật và canxi, kích thước sỏi từ vài mm đến vài cm. Số lượng có thể từ 1 đến hàng trăm viên trong túi mật.

Triệu chứng bệnh sỏi túi mật như thế nào?

Khoảng 30% trường hợp có sỏi túi mật là có triệu chứng, triệu chứng của bệnh sỏi túi mật thường gặp nhất là cơn đau quặn mật (86%), với các đặc điểm sau:

  • Tính chu kỳ: Những cơn đau riêng biệt kéo dài từ 30 phút đến vài giờ.
  • Vị trí: Đau xảy ra ở thượng vị hoặc vùng bụng trên phải, với các trường hợp đau nhiều nhất ở vùng thượng vị, khiến dễ lầm với bệnh viêm loét dạ dày – tá tràng.
  • Mức độ: Đau nhiều và liên tục, cơn đau có thể làm cho bệnh nhân ngưng thở.
  • Thời điểm: Đau xảy ra trong vòng vài giờ sau khi ăn, hoặc đau về đêm thường làm cho bệnh nhân thức giấc.
  • Các triệu chứng khác của bệnh sỏi túi mật bao gồm đau lưng, đau bụng trên trái, buồn nôn và nôn, đầy bụng (khó tiêu với thức ăn mỡ).

Nguyên nhân gây bệnh sỏi túi mật

Sỏi túi mật được chia làm 2 loại chính là sỏi cholesterol và sỏi sắc tố. Sỏi cholesterol được tạo ra chủ yếu từ thành phần cholesterol có trong dịch mật. Loại sỏi này thường gặp ở các nước phương Tây, chiếm 80-85%.

Các nghiên cứu ở Việt Nam cho thấy, tỉ lệ sỏi cholesterol chỉ chiếm 30-50% các trường hợp. Loại sỏi này thường gặp ở người béo phì, phụ nữ gặp nhiều gấp hai nam giới, dùng chế độ ăn của người phương Tây, dùng thuốc tránh thai estrogen.

Sỏi sắc tố thường do nguyên nhân nhiễm khuẩn đường mật, các bệnh gây tán huyết, xơ gan, viêm hoặc đã cắt đoạn hồi tràng (phần cuối của ruột non).

Bệnh sỏi túi mật có nguy hiểm không?

Độ tuổi mắc sỏi mật rất phong phú, từ 20 đến 60 tuổi. Trong đó nữ giới chiếm tỷ lệ cao hơn nam giới từ 4 đến 6 lần. Có nhiều nguyên nhân gây nên sỏi mật, như: béo phì; dư thừa hoocmon nữ (Estrogen); sử dụng thuốc giảm cholesterol thường xuyên; bệnh tiểu đường; giảm cân quá nhanh; nhịn đói triền miên; nhiễm ký sinh trùng đường ruột.

Sỏi mật có thể có những biến chứng rất nguy hiểm đến sức khỏe nếu không phát hiện và điều trị kịp thời. Các biến chứng của bệnh sỏi túi mật bao gồm:

  • Viêm túi mật cấp do sỏi kẹt ở cổ hoặc ống túi mật cần phải điều trị phẫu thuật cấp cứu.
  • Viêm đường mật do sỏi túi mật rớt vào ống mật chủ làm tắc nghẽn đường mật dẫn đến viêm đường mật. Đây là biến chứng nặng, cần phải can thiệp lấy sỏi cấp cứu.
  • Viêm tụy cấp do sỏi túi mật rớt vào ống mật chủ và kẹt ở đoạn cuối ống mật chủ làm tắc nghẽn cả ống mật và ống tụy. Đây là biến chứng rất nặng, cần phải can thiệp lấy sỏi kịp thời.
  • Ung thư túi mật liên quan với sỏi túi mật to (trên 25 mm), sỏi kèm với polyp túi mật, túi mật sứ. Bệnh diễn tiến âm thầm, thường chẩn đoán trễ.

Bệnh sỏi túi mật có phương pháp điều trị?

Hiện nay, có 2 phương thức điều trị bệnh sỏi túi mật: không phẫu thuật và phẫu thuật.

Điều trị không phẫu thuật: có uống thuốc tan sỏi, tán sỏi ngoài cơ thể bằng sóng chấn động, làm tan sỏi và lấy sỏi qua da, lấy sỏi túi mật qua nội soi. Kết quả điều trị của các phương pháp này không cao tùy thuộc vào loại sỏi, kích thước sỏi và giải phẫu của ống mật. Ngoài ra, các phương thức điều trị này đều có chung đặc điểm là để lại túi mật, là nơi sẽ tạo sỏi trong tương lai, do đó làm hạn chế kết quả về lâu dài.

Điều trị phẫu thuật: có phẫu thuật cắt túi mật mở bụng và cắt túi mật qua nội soi ổ bụng. Ngày nay, ở nhiều bệnh viện đã áp dụng phẫu thuật nội soi cắt túi mật một cách thường quy với nhiều ưu điểm: vết mổ nhỏ, ít đau sau mổ, hồi phục nhanh và thẩm mỹ.

Tại các bệnh viện lớn với sự hỗ trợ của thiết bị y tế hiện đại, hầu hết tất cả các trường hợp bệnh sỏi túi mật, các chuyên gia bác sĩ sẽ thực hiện phẫu thuật nội soi cắt túi mật với tỷ lệ biến chứng rất thấp dưới 5%, giúp bệnh nhân hồi phục rất nhanh.

Sau khi cắt túi mật có ảnh hưởng gì đến cuộc sống không? Bệnh nhân sau phẫu thuật cắt túi mật không cần phải dùng thêm các loại thuốc hỗ trợ tiêu hóa vì gan vẫn tiết ra dịch mật đầy đủ.

Một số ít trường hợp có chậm tiêu với thức ăn nhiều chất béo, trứng. Vì vậy, tốt nhất là sau mổ bệnh nhân nên hạn chế ăn thức ăn nhiều chất béo, trứng trong vòng 3 tháng để cơ thể kịp điều chỉnh dự trữ dịch mật. Rất ít trường hợp có tiêu lỏng sau mổ, triệu chứng này thường tự khỏi sau vài tuần.

Người bệnh sỏi túi mật nên kiêng cữ ra sao?

Đối với bệnh nhân mắc bệnh sỏi túi mật, cần thực hiện chế độ ăn uống chọn lọc. Khi bị bệnh sỏi túi mật, trong việc ăn uống, cần kiêng cữ các loại thực phẩm sau:

  • Hạn chế các thực phẩm chứa nhiều mỡ, cholesterol như phủ tạng động vật, trứng, các chất kích thích như chè, cà phê, cacao, chocolate. Các loại thực phẩm có chứa nhiều chất đạm, tính nóng như thịt dê, thịt chó, ba ba, lòng đỏ trứng gà…
  • Các loại đậu hạt có nhiều chất béo như đậu phộng, hạt điều, hạt hướng dương…
  • Các loại thực phẩm nhiều gia vị kích thích, có vị cay như tiêu, ớt, hành, tỏi, cà ri, gừng, mù tạt…có tính nóng, cay, chua, mặn quá mức. 
  • Hạn chế các thực phẩm giàu cholesterol như mỡ, da, nội tạng động vật, đồ chiên rán, thức ăn nhanh…khó tiêu hoá
  • Các loại thực phẩm có chứa độc tố như măng tre, khoai mì, cà chua còn xanh, khoai tây mọc mầm… cũng gây tổn hại cho gan, mật.

Người bệnh sỏi túi mật nên ăn uống vận động thế nào?

Người bệnh sỏi túi mật nên dùng các loại thức ăn giàu đường bột vì loại thức ăn này dễ tiêu, không ảnh hưởng tới mật. Lưu ý nên gia tăng chất xơ để giúp tiêu hóa tốt, tránh táo bón.

  • Tăng cường rau xanh, chất xơ để giảm hấp thu cholesterol, tăng cường tiêu hóa.
  • Ăn đủ bữa: thói quen bỏ qua bữa sáng có thể làm tăng đáng kể nguy cơ mắc bệnh sỏi túi mật. Vì vậy bạn hãy cố gắng ăn đầy đủ và đúng bữa, đừng để cơ thể bị bỏ đói.
  • Một số món ăn bổ ích đối với những người bị bệnh sỏi túi mật như: Cháo thịt bò bằm, cháo sườn bí đao, cháo cá lóc, cháo mè, cháo sữa đậu nành, cháo bí đỏ, cháo củ sen…
  • Giảm cân từ từ: sụt cân nhanh có thể làm tăng nguy cơ sỏi túi mật. Tốt nhất là giảm cần theo lộ trình chỉ khoảng 0,5 – 1 kg mỗi tuần.
  • Vận động thể lực thường xuyên, hạn chế ngồi nhiều: Để giảm nguy cơ hình thành sỏi, bạn hãy bắt đầu bằng những bài tập đơn giản nhẹ nhàng trong khoảng 30 – 45 phút mỗi ngày.

Bệnh sỏi túi mật có thể điều trị bằng 2 phương pháp không phẫu thuật và phẫu thuật để tránh biến chứng nguy hiểm tính mạng. Với sự phát triển của y học hiện nay, có khá nhiều bệnh viện uy tín chất lượng trong cả nước có thể điều trị bệnh sỏi mật giúp người bệnh có thể yên tâm điều trị.
Các bạn hãy đồng hành cùng Wiki FCarePlus cập nhật thông tin sức khỏe hàng ngày để hiểu rõ hơn về các bệnh lý, cách điều trị và chủ động phòng ngừa, giảm rủi ro là giải pháp tốt nhất cho bạn.

Bài viết được tham khảo TẠI ĐÂY!

Đăng ký nhận thông tin mới nhất qua Email

       

KATHY

Một thế giới cảm xúc khác trong từng bài viết nhằm truyền tải những thông tin hữu ích đến từng bạn đọc