Mặc dù chỉ có một số cơ quan y tế đủ điều kiện mới có thể chẩn đoán trầm cảm. Tuy nhiên vẫn có một số triệu chứng trầm cảm cảnh báo giúp xác định liệu bạn hoặc người thân của mình có bị trầm cảm hay không.

Các triệu chứng trầm cảm ở từng người khác nhau có thể khác nhau. Vì vậy, vẫn có trường hợp một người đồng cảm đi làm bình thường như bao người khác mà đồng nghiệp không nhận thấy điều gì bất thường.

Và đôi khi các triệu chứng trông giống như trầm cảm lại không phải là trầm cảm. Lạm dụng chất kích thích, các vấn đề sức khỏe khác, hay tác dụng phụ của thuốc vẫn có thể tạo ra các triệu chứng trông giống như trầm cảm.

Dấu hiệu và Triệu chứng trầm cảm

Có nhiều loại rối loạn trầm cảm khác nhau. Hai loại phổ biến nhất bao gồm rối loạn trầm cảm chủ yếu (major depressive disorder, viết tắt: MDD) và rối loạn trầm cảm kéo dài (persistent depressive disorder, viết tắt: PDD).

Nếu bạn nhận ra các dấu hiệu cho thấy bạn hoặc người thân bị trầm cảm, cần liên hệ ngay với bác sĩ hoặc chuyên gia để được điều trị bằng thuốc, thực hiện liệu pháp trò chuyện hoặc kết hợp cả hai nhằm giảm các triệu chứng trầm cảm sau đây.

Illustration by Joshua Seong – Translated by Wiki FCarePlus

1. Tâm trạng buồn bã

Tâm trạng chán nản thường đi liền với cả rối loại trầm cảm chủ yếu và rối loạn trầm cảm kéo dài. Đối với trầm cảm chủ yếu, hằng ngày, người mắc phải thường cảm thấy chán nản hầu hết thời gian trong ngày. Trẻ em hoặc thanh thiếu niên có thể dễ cáu kỉnh thay vì buồn bã và chán nản.

Một người trầm cảm thường cảm thấy “buồn”, “trống rỗng” hoặc có thể khóc thường xuyên. Tâm trạng buồn bã là một trong hai triệu chứng tiêu biểu để chẩn đoán bệnh trầm cảm.

Những người bị rối loạn trầm cảm kéo dài phải trải qua một tâm trạng chán nản nhiều ngày trong ít nhất hai năm.

  • Rối loạn trầm cảm chủ yếu (MDD): trẻ em có thể dễ bị kích động hơn là bị buồn bã.
  • Rối loại trầm cảm kéo dài (PDD): trẻ em phải trải qua nhiều ngày bị kích động trong ít nhất một năm.

PDD có thể là bệnh mãn tính và ít nghiêm trọng hơn một cơn trầm cảm nặng nề. Tuy nhiên, PDD cũng có thể là triệu chứng của một cơn trầm cảm nặng nề đã tồn tại hơn hai năm.

2. Giảm hứng thú với sở thích của bạn

Triệu chứng tiêu biểu thứ hai của rối loạn trầm cảm chủ yếu là giảm hứng thú hoặc khoái cảm với những thứ đã từng yêu thích. Biểu hiện triệu chứng này làm giảm đi rõ rệt sự quan tâm hoặc khoái cảm với các hoạt động hàng ngày như sở thích (thể thao, phim ảnh, thời trang, v.v.) thậm chí là tình dục.

3. Thay đổi khẩu vị

Thay đổi đáng kể về cân nặng (tăng hoặc giảm từ 5% cân nặng trở lên trong một tháng) trong khi không cố gắng tăng cân hay giảm cân có thể là dấu hiệu của rối loạn trầm cảm chủ yếu. Ở trẻ em, sự thay đổi khẩu vị cũng có thể là nguyên nhân khiến trẻ không tăng cân như mong đợi.

Rối loạn trầm cảm kéo dài có thể dẫn tới việc ăn quá ít hoặc ăn quá nhiều nhưng không có sự thay đổi rõ rệt về cân nặng như rối loạn trầm cảm chủ yếu.

4. Rối loạn giấc ngủ

Rối loạn giấc ngủ bao gồm khó ngủ, ngủ không sâu giấc, luôn cảm thấy buồn ngủ mặc dù đã ngủ cả đêm, hoặc buồn ngủ vào ban ngày có thể là dấu hiệu của trầm cảm.

5. Tâm lý dễ bị kích động hoặc chậm phát triển

Dễ bị kích động, bồn chồn, hoặc thờ ơ gây ảnh hưởng đến hành vi, cử chỉ, hay thói quen hằng ngày của một người là triệu chứng của MDD. Người khác có thể quan sát rõ triệu chứng này trong các cử động cơ thể, lời nói, và thời gian phản ứng lại sự việc của người bị mắc phải.

6. Mệt mỏi

Mất năng lượng và cảm giác mệt mỏi không dứt có thể là triệu chứng của cả rối loạn trầm cảm kéo dài và rối loạn trầm cảm chủ yếu. Cảm thấy mệt mỏi mọi lúc mọi nơi có thể cản trở khả năng hoạt động bình thường của một người.

7. Cảm giác bản thân vô dụng hoặc tội lỗi

Luôn cảm giác nặng nề tội lỗi và cảm thấy bản thân vô dụng là những triệu chứng phổ biến của rối loạn trầm cảm chủ yếu. Cảm giác tội lỗi có thể nghiêm trọng đến mức người mắc phải trở nên ảo tưởng.

8. Khó tập trung

Cả người mắc phải rối loạn trầm cảm chủ yếu và rối loạn trầm cảm kéo dài đều cảm thấy khó tập trung và khó đưa ra quyết định. Những người bị trầm cảm có thể nhận ra điều này ở bản thân hoặc những người xung quanh có thể nhận thấy rằng họ gặp phải khó khăn mỗi khi phải suy nghĩ rõ ràng.

Biến chứng & bệnh đi kèm

Trầm cảm lâm sàng là một trong những biến chứng phổ biến nhất ở những người mắc các bệnh mãn tính như bệnh tim, ung thư, tiểu đường, béo phì và viêm khớp. Thông thường, những bệnh kể trên thường gây ra trầm cảm, đặc biệt là ở những người dễ bị rối loạn sinh học.

Những người bị trầm cảm thường phải sống chung với chứng rối loạn khác hoặc các bệnh lý khác. Điều này được gọi là các bệnh đồng mắc (comorbidity). Chẳng hạn, một người bị đau lưng mãn tính có thể bị trầm cảm, và ngược lại người bị trầm cảm có thể bị đau lưng mãn tính.

Mặc dù tình trạng đau lưng hay tiểu đường nghe không liên quan tới trầm cảm, nhưng chúng thường cùng tồn tại. Tình trạng của bệnh trầm cảm có thể khiến các triệu chứng của những bệnh khác thêm trầm trọng và ngược lại.

Sau đây là một số tình trạng thường xảy ra phổ biến ở những người bị trầm cảm lâm sàng:

  • Rối loạn lo âu
  • Thiếu chú ý và rối loạn tăng động (ADHD)
  • Rối loạn phổ tự kỷ
  • Đau mãn tính
  • Rối loạn ăn uống và rối loạn cơ thể
  • Đau cơ xơ hóa
  • Chứng đau nửa đầu
  • Bệnh đa xơ cứng (MS)
  • Hội chứng ruột kích thích (IBS)
  • Rối loạn ám ảnh cưỡng chế (OCD)
  • Ám ảnh
  • Rối loạn căng thẳng sau chấn thương (PTSD)
  • Rối loạn giấc ngủ
  • Rối loạn sử dụng chất

Những hiểu lầm phổ biến về bệnh trầm cảm

Bất chấp những nỗ lực không ngừng của các nhà nghiên cứu, các chuyên gia y tế và bệnh nhân, những người mắc bệnh trầm cảm vẫn chịu nhiều sự kì thị một phần là do những lời đồn sai sự thật. Những quan niệm sai lầm về trầm cảm đã cản trở người mắc phải nhận ra các dấu hiệu và triệu chứng của trầm cảm để tìm sự giúp đỡ mà họ cần. Wiki FCarePlus xin đính chính một số lời đồn sai sự thật về bệnh trầm cảm.

1. Bạn có thể “vượt qua” trầm cảm

Bị chẩn đoán mắc bệnh trầm cảm không có nghĩa là bạn bị điên hay yếu đuối. Trầm cảm cũng không phải là lỗi của bạn mà là do sự mất cân bằng các chất dẫn truyền thần kinh (hóa chất điều chỉnh tâm trạng) trong não của bạn. Trầm cảm không hề là một căn bệnh đơn giản mà bạn có thể tự mình thoát ra. Người mắc phải trầm cảm rất cần sự điều trị thích hợp.

2. Trầm cảm chỉ gây ra các triệu chứng tâm thần

Các triệu chứng trầm cảm chắc chắn bao gồm các triệu chứng tâm thần như buồn bã, lo lắng, cáu kỉnh và tuyệt vọng, nhưng các triệu chứng thực thể cũng là một thực tế cho những người sống với trầm cảm. Ngoài ra, trầm cảm có thể khiến người mắc phải bị mệt mỏi, đau nhức cơ thể, đau đầu, và các vấn đề về tiêu hóa.

3. Chỉ phụ nữ mới bị trầm cảm

Trầm cảm có thể xảy ra ở tất cả mọi người thuộc mọi nhóm kinh tế ở mọi lứa tuổi. Các thống kê cho thấy số lượng phụ nữ được chẩn đoán mắc phải trầm cảm gần như gấp đôi so với nam giới. Tuy nhiên, vẫn có khả năng là do phụ nữ thường quan tâm và tìm cách điều trị trầm cảm nhiều hơn nam giới.

Trẻ em và thanh thiếu niên cũng có nguy cơ mắc bệnh trầm cảm. Thật không may, nhiều trẻ em bị trầm cảm không được điều trị vì người lớn không nhận ra các dấu hiệu cảnh báo chủ yếu là do biểu hiện trầm cảm ở trẻ em thường khác so với người lớn.

4. Trầm cảm không thể chữa được

Mặc dù mắc phải trầm cảm có thể khiến bạn cảm thấy vô vọng, nhưng vẫn có hy vọng cho những bệnh nhân tuân thủ điều trị. Trên thực tế, trầm cảm là một trong những loại bệnh tâm thần với tỉ lệ điều trị khỏi cao nhất với 80% – 90% số người đáp ứng với điều trị. Hơn nữa, điều trị trầm cảm không nhất thiết phải dùng thuốc trong suốt quãng đời còn lại. Trị liệu và điều chỉnh lối sống cũng đóng một vai trò quan trọng trong việc kiểm soát các triệu chứng và ngăn ngừa tái phát trầm cảm.

Lời nhắn từ Wiki FCarePlus

Theo báo cáo của Viện sức khoẻ tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai

Xin đừng để trầm cảm trở thành tên sát thủ thầm lặng. Nếu bạn có triệu chứng trầm cảm, hãy tìm sự hỗ trợ từ các bác sĩ và chuyên gia để được hướng dẫn điều trị cá nhân. Bác sĩ của bạn có thể sẽ theo dõi xem các triệu chứng của bạn có cải thiện theo thời gian hay không (đặc biệt là nếu bệnh trầm cảm của bạn phát triển sau một biến cố hoặc mất mát lớn trong cuộc sống).

Bài liên quan: Stress ảnh hưởng đến sức khỏe như thế nào?

Đăng ký nhận thông tin mới nhất qua Email

       

Ngân Trần

The only way to pursue happiness is becoming a better version of ourselves.