Sởi quai bị rubella (rubella còn gọi là sởi Đức) là những bệnh do virus có thể ảnh hưởng xấu đến phụ nữ mang thai không miễn dịch và thai nhi / trẻ sơ sinh. Phòng ngừa các bệnh này và các biến chứng của chúng có thể đạt được thông qua tiêm phòng sởi quai bị rubella (MMR) trước khi mang thai. Vắc-xin chống chỉ định trong thai kỳ vì nó chứa virus sống (một dạng virus suy yếu) gây nguy cơ dị tật về mặt lý thuyết cho thai nhi.

Vắc-xin và tỷ lệ tiêm chủng cao đã làm cho những bệnh này ít phổ biến hơn ở Hoa Kỳ. Miễn dịch bằng vắc-xin MMR được khuyến cáo cho bệnh nhân sản khoa không miễn dịch sau khi hoàn thành hoặc chấm dứt thai kỳ. WikiFcarePlus sẽ cung cấp một bản tóm tắt 14 lời hỏi đáp về bệnh sởi quai bị rubella và những thông tin liên quan đến vắc-xin có sẵn phục vụ cho việc phòng ngừa.

>>> Xem thêm: Bệnh quai bị và 6 biến chứng nguy hiểm cần lưu ý

1. Sởi quai bị rubella là gì?

Sởi quai bị rubella (rubella – sởi Đức) là các bệnh do virus gây ra, có thể để lại những hậu quả nghiêm trọng. Trước khi có vắc-xin, những bệnh này rất phổ biến ở Hoa Kỳ, đặc biệt là ở trẻ em. Các bệnh này vẫn phổ biến ở nhiều nơi trên thế giới.

2. Sởi quai bị rubella lây lan như thế nào?

Sởi quai bị rubella (sởi Đức) lây lan qua tiếp xúc gần gũi với người nhiễm bệnh. Sởi thậm chí không cần phải có tiếp xúc trực tiếp.

Bạn có thể bị sởi khi vào phòng của một người bị mắc bệnh sởi dù người ấy đã rời đi 2 giờ trước.

3. Các triệu chứng và biến chứng của Sởi quai bị  rubella là gì?

Bệnh Sởi

Virus sởi gây các triệu chứng, có thể bao gồm sốt, ho, sổ mũi và mắt đỏ, chảy nước mắt, sau đó thường có phát ban bao phủ toàn thân.

Sởi có thể dẫn đến nhiễm trùng tai, tiêu chảy và nhiễm trùng phổi (viêm phổi) nhưng hiếm khi bệnh sởi có thể gây tổn thương não hoặc tử vong.

Quai bị

Virus quai bị gây sốt, nhức đầu, đau nhức cơ, mệt mỏi, mất cảm giác ngon miệng và sưng, đau các tuyến nước bọt dưới tai ở một hoặc cả hai bên.

Quai bị có thể dẫn đến điếc, phù não và/hoặc phù lớp bọc ngoài tủy sống (viêm não hoặc viêm màng não), đau sưng tinh hoàn hoặc buồng trứng và rất hiếm khi tử vong.

Rubella (còn được gọi là Bệnh sởi Đức)

Virus rubella gây sốt, đau họng, phát ban, nhức đầu và kích ứng mắt. Rubella có thể gây viêm khớp ở một nửa số phụ nữ trưởng thành và thanh thiếu niên. Nếu một phụ nữ bị rubella trong khi đang mang thai, cô ấy có thể bị sẩy thai hoặc em bé sinh ra có thể bị các dị tật bẩm sinh nghiêm trọng.

Theo các điều tra nghiên cứu thì nếu mẹ mang thai 3 tháng đầu mà bị nhiễm virus Rubella thì tỷ lệ trẻ sinh ra bị nhiễm virus Rubella rất cao, trên 90% (trung bình từ 50 – 80%) và nếu bị nhiễm từ 3 tháng tiếp theo thì tỷ lệ trẻ sinh ra mắc bệnh Rubella khoảng từ 10 – 30%.

Dị tật gặp ở thai nhi sau khi sinh (hội chứng Rubella bẩm sinh) có thể là điếc, tim bẩm sinh, đục thuỷ tinh thể, bệnh đầu nhỏ (chậm phát triển), bại não hoặc các dị dạng về xương, tổn thương các xương dài, mù mắt…

>>> Xem thêm: Lợi ích của việc khám sức khỏe định kỳ là gì? 5 lý do bạn nên làm điều đó

4. Ai nên chủng ngừa vắc-xin MMR?

Vắc-xin MMR bảo vệ chống lại bệnh Sởi quai bị rubella (sởi Đức). Đây là một loại vắc-xin sống có nghĩa là nó chứa các dạng yếu của bệnh sởi, quai bị và virus rubella.

Trẻ em nên được tiêm 2 liều vắc-xin MMR, thường là:

  • Liều thứ nhất: 12 đến 15 tháng tuổi
  • Liều thứ hai: 4 đến 6 tuổi

Một số trẻ có thể đã bỏ lỡ hai liều vắc-xin MMR và điều này đã dẫn đến sự bùng phát gần đây của bệnh quai bị và bệnh sởi. Trẻ lớn hơn và trẻ vị thành niên, thanh thiếu niên nên theo dõi lịch tiêm 2 liều vắc-xin MMR để được tiêm phòng càng sớm càng tốt.

5. Trẻ lớn và người lớn có thể chủng ngừa MMR không?

Người lớn cũng có thể cần tiêm vắc-xin MMR. Vì nhiều người lớn từ 18 tuổi trở lên có thể dễ mắc bệnh sởi, quai bị và rubella mà không hay biết.

Liều MMR thứ ba có thể được khuyến cáo trong một số trường hợp bùng phát bệnh quai bị. Hiện vẫn chưa phát hiện ra nguy cơ nào khi tiêm vắc-xin MMR cùng lúc với các loại vắc-xin khác. 

6. Chủng ngừa MMR có an toàn cho tất cả mọi người?

Vắc-xin MMR an toàn cho hầu hết mọi người. Tuy nhiên, bạn hoặc con bạn không nên tiêm vắc-xin nếu chúng bị các phản ứng như:

  • Dị ứng nghiêm trọng (sốc phản vệ) với vắc-xin MMR trước đó
  • Dị ứng với bất kỳ phần nào của vắc-xin (bao gồm cả gelatin cho vắc-xin MMRVaxPro MMR)
  • Hoặc phản ứng dị ứng nghiêm trọng với kháng sinh gọi là neomycin.

Phụ nữ không nên tiêm vắc-xin khi đang mang thai. Còn đối với trẻ nhỏ trong gia đình, bạn nên trì hoãn việc tiêm vắc-xin nếu con bạn:

  • Đang bị sốt
  • Đã được chủng ngừa thủy đậu, trong vòng 4 tuần trước.
  • Đang được điều trị bằng hóa trị hoặc xạ trị
  • Đang điều trị bằng thuốc mỡ Protopic cho bệnh chàm nặng
  • Có bất kỳ bệnh tật hoặc bệnh ảnh hưởng đến hệ thống miễn dịch của trẻ

Nếu con bạn đang được sử dụng bất kỳ phương pháp điều trị nào được liệt kê ở trên, bạn nên thảo luận về việc tiêm phòng với bác sĩ của bé. 

Tuy nhiên, nếu hệ thống miễn dịch của một người bị ảnh hưởng nghiêm trọng do bệnh tật hoặc điều trị, họ có khả năng không thể chủng ngừa MMR. Nếu bạn có bất kỳ mối quan tâm nào đến việc tiêm vắc-xin, hãy nói chuyện với bác sĩ hay các chuyên gia tư vấn sức khoẻ để tìm ra giải pháp.

7. Trẻ dị ứng trứng có nên chủng ngừa MMR?

Câu trả lời là Có.

Vắc-xin MMR có thể được tiêm cho trẻ bị dị ứng trứng nặng. Dị ứng nặng với vắc-xin MMR là “cực kỳ hiếm” ngay cả ở trẻ em bị dị ứng trứng nghiêm trọng.

Do đó, bạn không cần thiết phải lo ngại về vắc-xin MMR nếu con bạn bị dị ứng trứng hoặc bị tiêu chảy, đau bụng sau khi ăn trứng

>>> Xem thêm:Bệnh quai bị và 28 câu hỏi cần được giải đáp

8. Vắc-xin MMR có gây ra bệnh tự kỷ hay bệnh đường ruột?

Vắc-xin MMR không gây ra bệnh tự kỷ, tiểu đường, đa xơ cứng, dị ứng, hen suyễn hoặc rối loạn thiếu tập trung (tăng động). Tuy nhiên, khi mọi thứ xảy ra vào khoảng thời gian vắc-xin được đưa vào cơ thể, sẽ khiến các mẹ nghĩ rằng có một mối liên kết ảnh hưởng giữa vắc-xin MMR và các bệnh trên.

Ví dụ, các dấu hiệu tự kỷ thường trở nên đáng chú ý ở độ tuổi của trẻ em khi được tiêm vắc-xin MMR, nhưng chỉ do trùng hợp ngẫu nhiên vì phần lớn trẻ em đều được tiêm chủng vắc-xin MMR và nó không gây ra các chứng bệnh như tự kỷ, hen suyễn hoặc rối loạn thiếu tập trung….

Trong 30 năm qua, hơn 500 triệu liều vắc-xin MMR đã được cung cấp tại hơn 90 quốc gia. Các chuyên gia từ khắp nơi trên thế giới, bao gồm Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đồng ý rằng không có mối liên hệ nào giữa vắc-xin MMR và bệnh tự kỷ hoặc bệnh viêm ruột.

9. Nguy cơ tác dụng phụ với vắc-xin sau khi tiêm là gì?

Với bất cứ loại thuốc nào, kể cả các loại vắc-xin, đều có nguy cơ xảy ra các phản ứng. Các phản ứng này thường nhẹ và tự khỏi, nhưng cũng có thể có các phản ứng nghiêm trọng.

Tiêm vắc-xin MMR an toàn hơn nhiều so với việc không phòng ngừa bệnh sởi, quai bị, hoặc rubella. Hầu hết những người được tiêm MMR không có bất kỳ vấn đề nào với vắc-xin này. Sau khi tiêm chủng MMR, bạn có thể gặp các phản ứng như:

Các phản ứng nhẹ

  • Sốt, Đau nhức cánh tay do tiêm
  • Đỏ hoặc phát ban ở vị trí tiêm
  • Sưng hạch ở má hoặc cổ

Nếu các phản ứng này xảy ra, chúng thường bắt đầu trong vòng 2 tuần sau khi tiêm. Các phản ứng này thường ít xảy ra hơn sau khi tiêm liều thứ hai.

Các phản ứng vừa phải

  • Co giật và thường liên quan đến sốt
  • Đau và cứng khớp tạm thời, hầu hết ở thanh thiếu niên hoặc phụ nữ trưởng thành
  • Số lượng tiểu cầu thấp tạm thời, có thể gây ra chảy máu hoặc bầm tím bất thường
  • Phát ban khắp cơ thể

Các phản ứng nặng rất hiếm khi xảy ra

  • Điếc, tổn thương não
  • Co giật lâu dài,
  • Hôn mê, hoặc suy giảm ý thức

Các vấn đề khác có thể xảy ra

Có người đôi khi ngất xỉu sau khi thực hiện các thủ thuật y khoa, bao gồm cả tiêm chủng. Ngồi hoặc nằm xuống trong khoảng 15 phút có thể giúp ngăn ngừa ngất xỉu và các thương tổn do ngã. Hãy đến gặp bác sĩ ngay nếu bạn cảm thấy chóng mặt hoặc thay đổi thị lực hoặc ù tai sau khi tiêm vắc-xin.

Một số người bị đau vai có thể nặng hơn và kéo dài hơn so với đau nhức thường gặp sau khi tiêm. Tuy nhiên, điều này rất hiếm khi xảy ra.

Bất kỳ loại thuốc nào đều có thể gây ra phản ứng dị ứng nặng. Những phản ứng như vậy với vắc-xin được ước tính vào khoảng 1 trên 1 triệu liều và sẽ xảy ra sau khi tiêm chủng trong một vài phút đến một vài giờ.

Vẫn có một nguy cơ rất nhỏ là vắc-xin có thể gây ra thương tổn nghiêm trọng hoặc tử vong. Tuy nhiên, tác dụng phụ nghiêm trọng là rất hiếm vì tính an toàn của vắc-xin luôn luôn được giám sát.

10. Vắc-xin MMR hoạt động như thế nào?

Vắc-xin MMR hoạt động bằng cách kích thích hệ thống miễn dịch để tăng cường bảo vệ chống lại các bệnh này. Vắc-xin MMR rất hiệu quả trong việc bảo vệ con người chống lại bệnh sởi, quai bị và rubella, và ngăn ngừa các biến chứng do các bệnh này gây ra.

Những người được tiêm hai liều vắc-xin MMR khi còn nhỏ theo lịch tiêm chủng sẽ được miễn dịch và bảo vệ trọn đời mà không cần dùng liều tăng cường. Một liều bổ sung có thể cần thiết nếu bạn có nguy cơ vì dịch quai bị bnùg phát hay đang sống trong khu vực có dịch.

Một liều vắc-xin MMR có hiệu quả 93% đối với bệnh sởi, 78% chống quai bị và 97% hiệu quả đối với rubella. Hai liều vắc-xin MMR có hiệu quả 97% đối với bệnh sởi và 88% hiệu quả đối với bệnh quai bị.

MMR là vắc-xin virus sống (suy yếu). Điều này có nghĩa là sau khi tiêm, virus gây ra nhiễm trùng vô hại ở người được tiêm chủng. Hệ thống miễn dịch của người được tiêm sẽ chống lại sự lây nhiễm do vắc-xin này và khả năng miễn dịch (bảo vệ cơ thể khỏi virus) phát triển.

11. Tiêm 2 liều vắc-xin MMR vẫn có thể bị sởi quai bị rubella?

Khoảng 3 trong số 100 người được tiêm hai liều vắc-xin MMR sẽ bị sởi nếu tiếp xúc với virus. Tuy nhiên, họ có nhiều khả năng mắc bệnh nhẹ hơn, và cũng ít có khả năng truyền bệnh cho người khác.

Hai liều vắc-xin MMR là 88% (khoảng 31% đến 95%) có hiệu quả trong việc ngăn ngừa quai bị. Sự bùng phát quai bị vẫn có thể xảy ra ở các cộng đồng Hoa Kỳ được tiêm phòng cao, đặc biệt là ở những nơi có người tiếp xúc gần gũi, kéo dài, chẳng hạn như các trường đại học và cộng đồng gần gũi.

Trong khi dịch bệnh bùng phát, các cơ quan y tế công cộng có thể đề nghị một liều MMR bổ sung cho những người thuộc nhóm có nguy cơ mắc quai bị. Một liều bổ sung có thể giúp cải thiện bảo vệ chống lại bệnh quai bị và các biến chứng liên quan.

Mặc dù không có nhiều nghiên cứu có sẵn, hầu hết những người không đáp ứng với thành phần rubella của liều MMR đầu tiên sẽ được dự kiến sẽ đáp ứng với liều thứ hai.

12. Vắc-xin MMRV là gì?

Vắc-xin MMRV bảo vệ chống lại 4 bệnh: sởi, quai bị, rubella và thủy đậu (trái rạ). Vắc-xin này chỉ được cấp phép sử dụng cho trẻ từ 12 tháng đến 12 tuổi. CDC khuyến nghị trẻ em nên tiêm một liều vắc-xin MMRV lúc 12 đến 15 tháng tuổi và liều thứ hai từ 4 đến 6 tuổi.

Trẻ em có thể nhận được vắc-xin MMRV liều thứ hai sớm hơn 4 đến 6 tuổi. Liều vắc-xin MMRV thứ hai này có thể được tiêm 3 tháng sau liều đầu tiên. Bác sĩ có thể giúp tư vấn cho các bậc phụ huynh trong việc đưa ra quyết định nên sử dụng vắc-xin hoặc vắc-xin MMR cho con của mình.

Vắc-xin MMRV được dùng bằng cách tiêm trực tiếp và có thể được tiêm cùng lúc với các loại vắc-xin khác.

13. Có nên tiêm vắc-xin sau khi tiếp xúc với người mắc bệnh sởi, quai bị hoặc Rubella?

Nếu bạn không có khả năng miễn dịch với bệnh sởi, quai bị và rubella và tiếp xúc với người mắc một trong những bệnh này, hãy nói chuyện với bác sĩ về việc tiêm vắc-xin MMR. Điều đó sẽ không có hại khi tiêm vắc-xin MMR sau khi tiếp xúc với bệnh sởi, quai bị hoặc rubella và làm như vậy có thể ngăn ngừa bệnh sau này.

Nếu bạn tiêm vắc-xin MMR trong vòng 72 giờ kể từ khi tiếp xúc với bệnh sởi, bạn có thể được bảo vệ chống lại căn bệnh này, hoặc bị bệnh nhẹ hơn. Trong các trường hợp khác, bạn có thể được cung cấp một loại thuốc gọi là immunoglobulin (IG) trong vòng 6 ngày sau khi tiếp xúc với bệnh sởi, để cung cấp một số đề kháng bảo vệ chống lại bệnh hoặc khiến bệnh nhẹ hơn.

Không giống như bệnh sởi, vắc-xin MMR đã “không được chứng minh” là có hiệu quả trong việc ngăn ngừa quai bị hoặc rubella ở những người đã bị nhiễm virus (nghĩa là không nên tiêm vắc-xin sau phơi nhiễm).

Trong khi dịch sởi hoặc quai bị bùng phát, tất cả mọi người không có bằng chứng chắc chắn về khả năng miễn dịch của cơ thể thì nên lưu ý về việc tiêm vắc-xin MMR. Những người đã được tiêm vắc-xin MMR có thể được khuyến nghị dùng thêm liều MMR để bảo vệ chống lại bệnh tật nếu có dịch bùng phát – nhất là các nhân viên y tế hoặc người sống gần khu vực nhiễm dịch bệnh.

14. Ai không nên tiêm vắc-xin MMR (sởi, quai bị và Rubella)?

Một số người không nên chủng ngừa MMR hoặc nên chờ đợi từ việc tham khảo  ýkiến ừừ bác sĩ chuyên gia.

  • Người đã từng có phản ứng dị ứng đe dọa tính mạng sau khi tiêm vắc-xin MMR, hoặc bị dị ứng nặng với bất kỳ phần nào của vắc-xin này, có thể được khuyên không nên tiêm vắc-xin liều tiếp theo.
  • Người đang có thai, hoặc có kế hoạch mang thai trong thời gian muốn tiêm MMR. Phụ nữ nên tránh mang thai ít nhất 1 tháng sau khi chủng ngừa MMR.
  • Người có một hệ thống miễn dịch yếu do bệnh lý (như ung thư hoặc HIV / AIDS) hoặc đang dùng phương pháp điều trị y tế (như xạ trị, liệu pháp miễn dịch, steroid hoặc hóa trị liệu).
  • Người có cha mẹ, anh trai hoặc em gái có tiền sử các vấn đề về hệ thống miễn dịch.
  • Người có biểu hiện dễ bị bầm tím hoặc chảy máu dễ dàng.
  • Người đã được truyền máu hoặc nhận được các sản phẩm máu khác trong thời điểm gần sẽ có thể được khuyên nên hoãn tiêm vắc-xin MMR trong 3 tháng trở lên.
  • Người bị bệnh lao phổi.
  • Người đã nhận được bất kỳ vắc-xin khác trong 4 tuần qua. Vắc-xin sống được đặt quá gần nhau có thể không hoạt động tốt.
  • Người đang bị bệnh vừa hoặc nặng có lẽ nên chờ đợi và gặp Bác sĩ để có thể tư vấn tốt hơn.

Lời nhắn từ Wiki FCarePlus

“Sức khỏe là một tài sản quý giá, đừng đợi đến lúc mất đi rồi mới tìm cách khắc phục thì dù có tiêu tốn bao nhiêu sức lực và của cải cũng không thể cứu chữa được. Hãy nhớ rằng hầu hết bất ổn sức khỏe đều do sự mất cân bằng trong cơ thể; ngay tại nơi mất cân bằng đó, lượng tế bào chết đi quá nhiều”.

Vậy nên, bên cạnh việc việc tìm lời khuyên sức khỏe từ các Bác sĩ, chuyên gia, bạn hãy dành thời gian quan tâm và lắng nghe tế bào cơ thể mình nhiều hơn bằng cách hãy tự hỏi: “Tế bào ơi, bạn cần gì?” Hãy bắt đầu quan tâm đến việc bổ sung những nguồn dưỡng chất tự nhiên mà tế bào của bạn thật sự cần. Hãy quan tâm đến chế độ dinh dưỡng khoa học, uống nước đúng cách, nghỉ ngơi và luyện tập thể dục đều đặn mỗi ngày các bạn nhé!

>>> Xem thêm: Quai bị và 11 điều cần biết dù bạn đã tiêm vắc-xin

Bài viết được tham khảo TẠI ĐÂY!

Đăng ký nhận thông tin mới nhất qua Email

       

KATHY

Một thế giới cảm xúc khác trong từng bài viết nhằm truyền tải những thông tin hữu ích đến từng bạn đọc